Redactieblog Volkskrant

Maand: september, 2012

Ik besef me…

Volkskrant-redacteuren Jean-Pierre Geelen en Bart Koetsenruijter houden al sinds jaar en dag een rondgemailde taalrubriek bij over al dan niet vermeende fouten in de krant. Deze rubriek Beter is sinds kort ook te vinden op ons blog. De onderstaande aflevering is van Bart Koetsenruijter.

De lezers Cees Mallander uit Leiden en Elly Meijer uit Groningen

Waarover schrijven zij? Over een vaak gemaakte fout, die blijkbaar bij veel lezers ergernis oproept, want Mallander en Meijer zijn niet de enigen die recentelijk hun beklag erover deden. Om een indruk te krijgen van de mate van hun irritatie de eerste zin uit Meijers brief aan onze Ombudsvrouw: ‘In de Volkskrant van dinsdag 25 september 2012 staat op pagina 3 in de derde kolom in de derde alinea een enorme fout.’ En Mallander begint zijn schrijven ook al omineus: ‘Op 25 september was het weer zover.’

Laat maar zien. Uit de krant van dinsdag 25 september, pagina 3:

 

Vergelijkbaar met (uit de krant van 5 april, pagina 25):

O, die. Inderdaad, al bijna een klassieker: het wederkerend maken van een niet-wederkerend werkwoord. Wederkerende (of reflexieve) werkwoorden zijn werkwoorden die een wederkerend voornaamwoord nodig hebben: zich herinneren, zich realiseren, zich bemoeien. In bovenstaande voorbeelden is het toevoegen van ‘zich’ fout.

Waarom doen mensen dat? Vermoedelijk omdat synoniemen van die woorden wél met ‘zich’ voorkomen: beseffen – zich realiseren; irriteren – zich ergeren. Een soortgelijke misser stond vorige week in de krant (18 september, pagina 32):

‘Zich bedenken’ bestaat wel, maar dan betekent het ‘van gedachte veranderen, van zijn mening terugkeren’ of ‘nog eens goed overwegen’. In bovenstaand geval had ‘me’ er dus niet moeten staan.

Hoe te voorkomen? In hetgeval van ‘bedenken’: beseffen dat er een betekenisverschil is tussen bedenken en zich bedenken. En in die andere gevallen: goed in je kop stampen dat het ‘beseffen’ is en ‘zich realiseren’ en ‘irriteren’ en ‘zich ergeren’. Er zit weinig anders op. Alleen zo kunnen we meneer Mallander en mevrouw Meijer (‘De taalverloedering, nu ook al in kranten, is mij een doorn in het oog’) te vriend houden.

Advertenties

Beter 27 (taalfouten)

Volkskrant-redacteuren Jean-Pierre Geelen en Bart Koetsenruijter houden al sinds jaar en dag een taalrubriek bij over al dan niet vermeende fouten in de krant. Zij sturen dit vervolgens door via de mail aan hun collega’s. Vanaf nu zullen we dit ook integraal doorplaatsen op ons blog, omdat het te leuk is om allen binnen beperkte kring te verspreiden. Vind ik dan.

Deze onderstaande aflevering is van Jean-Pierre.

Nee maar! Jazeker. We zijn er weer. Met post van een trouwe lezer: René Appel, Amsterdam, schrijver van beroep.

Wat mailde hij? Dit: ‘Vandaag stond weer in de krant dat het ‘onverantwoordelijk’ was om iets te doen i.p.v. ‘onverantwoord’. ‘Verantwoordelijkheid’ en ‘verantwoording’ worden steeds meer door elkaar gehaald.’

Heeft hij gelijk? De factcheckers van VK First hebben het uitgeplozen: het valt reuze mee, maar het gaat wel eens fout, ja. Zoals inderdaad in het stukje dat Appel bedoelde, uit de krant van 7 september jl

En hier,  in de krant van 4 juli. Een citaat van PVV’er Wim Kortenoeven, maar ook fouten in een citaat hoeven niet zomaar te passeren:

Het beleid had hier dus ‘onverantwoord’ moeten heten. Leg even uit: wat is de regel? Het is lastige materie. In het Stijlboek van de Volkskrant moeten we het doen met deze enige regel: ‘Iemand legt verantwoording af over of voor zijn daden. Iemand draagt de verantwoordelijkheid voor zijn daden.’

Daarmee zijn we er niet.  Nee. Website Villamedia plaatste eens deze taaltip:

‘De betekenissen van onverantwoord en onverantwoordelijk liggen erg dicht bij elkaar. Beide woorden kunnen gebruikt worden in bijvoorbeeld een onverantwoord(elijk)e actie, onverantwoord(elijk) bezig zijn en onverantwoord(elijk) gedrag; de nuances verschillen wel. Volgens Van Dale Hedendaags Nederlands betekent onverantwoord ‘zo riskant dat het niet te verantwoorden is’; onverantwoordelijk betekent ‘zich geen rekenschap gevend van de gevolgen van zijn daden’. Synoniem met onverantwoordelijk is roekeloos. Het verschil zit vooral in het perspectief: bij een onverantwoord(elijk)e actie slaat onverantwoord op de actie zelf, terwijl je bij onverantwoordelijk eerder doelt op de persoon die die actie uitvoert.’

 Uit de site van de Taalunie:

De verantwoording dragen is een veelvoorkomende contaminatie van de verantwoordelijkheid dragen voor iets en iets voor je verantwoording nemen. Beide woorden zijn afgeleid van het werkwoord verantwoorden; verantwoording rechtstreeks, maar verantwoordelijkheid indirect via het bijvoeglijk naamwoord verantwoordelijk.

Als je voor iets de verantwoordelijkheid draagt, ben je ervoor verantwoordelijk en kun je ervoor ter verantwoording worden geroepen. Andersom: als je iets voor je verantwoording hebt genomen, draag je daarvoor verantwoordelijkheid.

 Ter illustratie een nieuwsbericht van vorig jaar op NU.nl:

Kop: ‘Eurobondsplan Barroso onverantwoordelijk’. In het bericht de zin: ‘Ik vind het onverantwoord van mijnheer Barroso om de discussie over euro-obligaties opnieuw aan te zwengelen”, aldus Rösler, die ook minister van Economische Zaken is.’

 Ik vat em. Doe er nog maar eentje dan uit onze kolommen. Om het af te leren. Komt ie, uit de economiepagina’s van 22 juni:

Maar het gaat dus ook vaak goed? Zeker. Al blijft er voor de kommaneuker gelukkig altijd genoeg over. Neem deze, uit de krant van 11 september, in een stuk over het geruzie tijdens onze verkiezingen.

Niks mis mee, toch?  Neuh. Behalve dan dat Vlaamse lezers dus kennelijk geleerd hebben dat die gekke Ollanders onverantwoord bestuur in zekerder tijden wél een optie vinden. Nee, die Bélgen zijn lekker bezig.

Recordweek dankzij verkiezingen

We schreven het al eerder: de dag van de verkiezingen was een recorddag voor Volkskrant.nl in termen van bezoek. Het effect was ook duidelijk op weekbasis, zoals onderstaande grafiek haarfijn laat zien. Het bezoek op Volkskrant – en in mindere mate overigens ook op Trouw.nl en Parool.nl – laat een overduidelijke piek zien. En nu nog deze zien vast te houden.

Krant geeft uitleg over voorpagina met Samsom

Sommige lezers schrijven ons met de veronderstelling dat wij in de verkiezingsnacht een foto van Diederik Samsom op de voorpagina hebben gezet omdat wij voor de PvdA zijn. Dat is natuurlijk onzin. Maar toen we voor de foto kozen, wist ik dat sommigen ons van een rode voorkeur zouden verdenken. Dat heeft me er niet van weerhouden, want in journalistieke keuzes moet je je niet teveel laten gijzelen door de angst voor imagoschade.
We hebben die foto gekozen op journalistieke gronden. Ik zal uitleggen hoe het met de voorpagina is gegaan, dan weet u meteen wat een spannende achtbaan de verkiezingsnacht kan zijn op de redactie van een ochtendkrant.

Na de eerste prognose om 21 uur (Rutte 41, Samsom 40) kon niemand met zekerheid stellen wie de grootste was geworden. Lastig, want het is de grootste angst van iedere redactie om de verkeerde tot winnaar uit te roepen. Stel dat je Rutte met zijn recordwinst op de voorpagina zet, en kort voordat de krant op de mat valt komt Samsom toch nog langszij, misschien met behulp van een restzetel? Dan vernemen onze lezers op radio, tv of internet dat Samsom de verkiezingen heeft gewonnen, en halen ze een voorpagina met winnaar Rutte uit de bus. Het klassieke voorbeeld dat die nacht door mijn hoofd spookte, is de beroemde foto van Truman die zojuist de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen en triomfantelijk de voorpagina van de Chicago Daily Tribune omhoog houdt. ‘Dewey defeats Truman’, staat er in koeienletters op. Zo’n foto gunden we Diederik Samsom niet.

We moesten dus voorzichtig zijn. Een kop over een nek-aan-nek-race is heel onbevredigend, want ook dat is achterhaald als de krant op de mat ligt. Daarom kozen we voor een analytische conclusie op de voorpagina: ‘Het midden is terug’, met de constatering dat de kiezers de protestpartijen links hebben laten liggen en de traditionele partijen VVD en PvdA nu een compromis in het midden moeten zien te vinden. Daarbij drukten we onze mooiste foto van de verkiezingsavond af. Als enige mocht onze fotograaf Martijn Beekman bij Samsom zijn op het moment van de eerste prognose, en dat resulteerde in een pakkend, Amerikaans aandoend beeld uit zijn hotelkamer, vonden wij. Ook als Rutte nipt zou winnen, vond ik dit toch een interessantere foto, een beeld dat niemand in Nederland nog had gezien, eens iets anders dan de obligate juichfoto op het podium. Bovendien is de opkomst van Samsom de grote verrassing van de afgelopen campagne. De eerste krant van de nacht was gemaakt. Die gaat naar de delen van het land die het verst van de drukkerij in Amsterdam liggen, bv. Groningen en Limburg.

Natuurlijk hadden we twee andere voorpagina’s voorbereid voor het geval dat er een duidelijke uitslag zou zijn voor de laatste deadline. De koppen: ‘Recordwinst voor Rutte’ respectievelijk ‘De Samsom-sensatie’ (omdat het resultaat zo onverwacht zou zijn). Toen rond 1 uur ’s nachts een tussentijdse prognose binnenkwam met 41 zetels voor Rutte en 37 voor Samsom, hebben we snel onze ‘Recordwinst voor Rutte’-voorpagina afgemaakt en naar de drukkerij gestuurd. Ook de teksten en koppen binnenin pasten we aan.

Het is een collector’s item, omdat hij uiteindelijk nooit is gedrukt. Want vlak voordat de nieuwe voorpaginaplaat op de drukpers zou worden gelegd, kwam de volgende tussenstand binnen: Rutte 40, Samsom 39, een klein verschil dat ook nog eens kleiner leek te worden. Nauwgezet volgden we of traditionele PvdA-bolwerken als Rotterdam al binnen waren. Opnieuw was het te riskant om Rutte tot overwinnaar uit te roepen. We hebben snel de drukkerij gebeld om Rutte tegen te houden en zijn teruggeswitcht naar onze oorspronkelijke voorpagina, met de foto van Samsom. We hebben de teksten en koppen binnenin opnieuw veranderd, en wel de voorsprong van Rutte vermeld, ook in de tekst op de voorpagina.

Meer konden we niet doen. Een half uur na onze allerlaatste deadline werd duidelijk dat Rutte echt de winnaar was en hield hij zelf zijn tweede toespraak. Achteraf gezien had een gok op de Rutte-voorpagina dus goed uitgepakt. Maar dat konden we niet zeker weten. Deadline-pech waar we uiteindelijk onze schouders over moeten ophalen, want dat hoort bij het leven van een krant.

Philippe Remarque – Hoofdredacteur De Volkskrant

Bezoekersrecord dankzij verkiezingen

De verkiezingsavond en -nacht heeft geleid tot een all time record op Volkskrant.nl. Het oude record was van begin dit jaar tijdens het tragische skiongeluk van Friso. Afgelopen woensdag werd voor het eerst de grens van 400.000 unieke bezoekers gepasseerd. En dat is natuurlijk leuk alsmede een onderstreping van al onze redactionele inspannningen.

De derde plek dit jaar werd in juli gerealiseerd, toen de Volkskrant de foto’s van de executies door het Nederlands leger in Indië publiceerde.

Laurens Verhagen – Hoofdredacteur Volkskrant.nl

Volkskrant schaamt zich diep om Egbert Myjer

Er staat een vreselijke fout in de balk op de voorpagina van de krant van vandaag: Jochem Myjer wordt Egbert Myjer genoemd. De Volkskrant schaamt zich diep. Er zijn flessen wijn onderweg naar de auteur Onno Blom en naar de familie Myjer. Met duizenden, welgemeende, excuses.

De avondredacteur die de voorpagina heeft gemaakt, verklaart: ‘Mijn fout, Egbert is een rechter waarover ik vroeger heb geschreven. Het stomme is dat we de achternaam zelfs nog hebben verbeterd en dat minstens vier mensen (maar vermoedelijk meer dan tien) de balk hebben nagelezen, maar niemand heeft het gezien. Ik dacht gisteravond nog: ondanks de vermoeidheid van de avond ervoor gaat het nog goed Niet dus. Stom, stom, stom.’

Dan zijn er ook nog, zo blijkt op Twitter, lezers die zich afvragen waarom het woord komiek tussen aanhalingstekens staat. De verklaring daarvoor is te vinden in het interview. Jochem Myjer wil zelf liever geen cabaretier genoemd wil worden maar ‘komiek’.

En het is nog wel zo’n prachtig interview. Voor iedereen die het wil nalezen: we zetten het in de loop van de ochtend online. Met de goede naam.

Corine de Vries, managing editor, de Volkskrant

Livedebat kleinere partijen op Volkskrant.nl

Vandaag op uw favoriete site: het Nieuwe Partijendebat. Zonder Samsom, zonder Rutte, zonder Roemer, zonder Wilders. Ook geen Pechtold, Slob of Sap. Nee, negen nieuwkomers nemen deel aan het debat: de Piratenpartij, LibDem, Mens en Spirit, de Libertarische Partij, de Partij van de Toekomst, DPK, NederlandLokaal, de Anti Europa Partij en SOPN.

De verkiezingscampagne wordt – uiteraard – gedomineerd door de gevestigde partijen. Maar elke partij begon ooit klein en bij elke verkiezingen melden zich een rits nieuwe partijen die de gevestigde orde helemaal beu zijn. Zij zijn ervan overtuigd: het moet anders!

De partijen gaan in debat over de grote uitdagingen waar ons land volgens hen voor staat en de rol daarin van de kleine man die in Den Haag zo vaak over het hoofd wordt gezien.

Volg het debat vanmiddag van 16.00 tot 17.00 uur live op Volkskrant.nl.

Meest gelezen: toeriste die naar zichzelf zoekt

De top10 van meest gelezen berichten op Volkskrant.nl kent – minimaal – één daverende verrassing. Met zeer grote afstand werd de afgelopen week het bericht over de vermiste toeriste die naar zichzelf op zoek was het meest gelezen. Dat was overigens ook al zo bij DeMorgen.be.

De lijst wordt voor de rest weer gedomineerd door Opinie en ons dossier Verkiezingen. Enige uitzondering was het artikel over de kaping op Schiphol die achteraf toch geen kaping bleek te zijn. Met geen Arabische muziek uit de cabine.

Enfin, kijkt u zelf maar:

Volkskrant.nl en De Speld introduceren derde scherm

De satirische site De Speld verzorgt vanavond op Volkskrant.nl een eigen liveblog van het verkiezingsdebat in Carré. Volkskrant.nl doet – op serieuze wijze – live verslag van het debat, maar op een ‘tweede scherm’ (of misschien wel derde, wie weet?) zullen de bloggers van De Speld op hun geheel eigen wijze live commentaar leveren tijdens de uitzending.

Jochem van den Berg van De Speld heeft hooggespannen verwachtingen: ‘Newtons ontdekking van de zwaartekracht is slechts een incident vergeleken bij de onthullingen van De Speld tijdens het debat.’ Ook de verwachtingen van schrijver dezes zijn hoog: ‘Als je dit allemaal zo leest, dan kan dat hele derde scherm nog wel eens heel groot worden’.

Het debat wordt net als twee jaar geleden georganiseerd door RTL Nieuws, BNR, Elsevier en FD. Onder leiding van Rick Nieman debatteren de lijsttrekkers van de acht grootste partijen over de toekomst van de Nederlandse economie en de eurozone.

Vanaf 20.00 uur is het satirische blog van De Speld te volgen op Volkskrant.nl.