Krant geeft uitleg over voorpagina met Samsom

door vkredactieblog

Sommige lezers schrijven ons met de veronderstelling dat wij in de verkiezingsnacht een foto van Diederik Samsom op de voorpagina hebben gezet omdat wij voor de PvdA zijn. Dat is natuurlijk onzin. Maar toen we voor de foto kozen, wist ik dat sommigen ons van een rode voorkeur zouden verdenken. Dat heeft me er niet van weerhouden, want in journalistieke keuzes moet je je niet teveel laten gijzelen door de angst voor imagoschade.
We hebben die foto gekozen op journalistieke gronden. Ik zal uitleggen hoe het met de voorpagina is gegaan, dan weet u meteen wat een spannende achtbaan de verkiezingsnacht kan zijn op de redactie van een ochtendkrant.

Na de eerste prognose om 21 uur (Rutte 41, Samsom 40) kon niemand met zekerheid stellen wie de grootste was geworden. Lastig, want het is de grootste angst van iedere redactie om de verkeerde tot winnaar uit te roepen. Stel dat je Rutte met zijn recordwinst op de voorpagina zet, en kort voordat de krant op de mat valt komt Samsom toch nog langszij, misschien met behulp van een restzetel? Dan vernemen onze lezers op radio, tv of internet dat Samsom de verkiezingen heeft gewonnen, en halen ze een voorpagina met winnaar Rutte uit de bus. Het klassieke voorbeeld dat die nacht door mijn hoofd spookte, is de beroemde foto van Truman die zojuist de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen en triomfantelijk de voorpagina van de Chicago Daily Tribune omhoog houdt. ‘Dewey defeats Truman’, staat er in koeienletters op. Zo’n foto gunden we Diederik Samsom niet.

We moesten dus voorzichtig zijn. Een kop over een nek-aan-nek-race is heel onbevredigend, want ook dat is achterhaald als de krant op de mat ligt. Daarom kozen we voor een analytische conclusie op de voorpagina: ‘Het midden is terug’, met de constatering dat de kiezers de protestpartijen links hebben laten liggen en de traditionele partijen VVD en PvdA nu een compromis in het midden moeten zien te vinden. Daarbij drukten we onze mooiste foto van de verkiezingsavond af. Als enige mocht onze fotograaf Martijn Beekman bij Samsom zijn op het moment van de eerste prognose, en dat resulteerde in een pakkend, Amerikaans aandoend beeld uit zijn hotelkamer, vonden wij. Ook als Rutte nipt zou winnen, vond ik dit toch een interessantere foto, een beeld dat niemand in Nederland nog had gezien, eens iets anders dan de obligate juichfoto op het podium. Bovendien is de opkomst van Samsom de grote verrassing van de afgelopen campagne. De eerste krant van de nacht was gemaakt. Die gaat naar de delen van het land die het verst van de drukkerij in Amsterdam liggen, bv. Groningen en Limburg.

Natuurlijk hadden we twee andere voorpagina’s voorbereid voor het geval dat er een duidelijke uitslag zou zijn voor de laatste deadline. De koppen: ‘Recordwinst voor Rutte’ respectievelijk ‘De Samsom-sensatie’ (omdat het resultaat zo onverwacht zou zijn). Toen rond 1 uur ’s nachts een tussentijdse prognose binnenkwam met 41 zetels voor Rutte en 37 voor Samsom, hebben we snel onze ‘Recordwinst voor Rutte’-voorpagina afgemaakt en naar de drukkerij gestuurd. Ook de teksten en koppen binnenin pasten we aan.

Het is een collector’s item, omdat hij uiteindelijk nooit is gedrukt. Want vlak voordat de nieuwe voorpaginaplaat op de drukpers zou worden gelegd, kwam de volgende tussenstand binnen: Rutte 40, Samsom 39, een klein verschil dat ook nog eens kleiner leek te worden. Nauwgezet volgden we of traditionele PvdA-bolwerken als Rotterdam al binnen waren. Opnieuw was het te riskant om Rutte tot overwinnaar uit te roepen. We hebben snel de drukkerij gebeld om Rutte tegen te houden en zijn teruggeswitcht naar onze oorspronkelijke voorpagina, met de foto van Samsom. We hebben de teksten en koppen binnenin opnieuw veranderd, en wel de voorsprong van Rutte vermeld, ook in de tekst op de voorpagina.

Meer konden we niet doen. Een half uur na onze allerlaatste deadline werd duidelijk dat Rutte echt de winnaar was en hield hij zelf zijn tweede toespraak. Achteraf gezien had een gok op de Rutte-voorpagina dus goed uitgepakt. Maar dat konden we niet zeker weten. Deadline-pech waar we uiteindelijk onze schouders over moeten ophalen, want dat hoort bij het leven van een krant.

Philippe Remarque – Hoofdredacteur De Volkskrant

Advertisements