Ik besef me…

door vkredactieblog

Volkskrant-redacteuren Jean-Pierre Geelen en Bart Koetsenruijter houden al sinds jaar en dag een rondgemailde taalrubriek bij over al dan niet vermeende fouten in de krant. Deze rubriek Beter is sinds kort ook te vinden op ons blog. De onderstaande aflevering is van Bart Koetsenruijter.

De lezers Cees Mallander uit Leiden en Elly Meijer uit Groningen

Waarover schrijven zij? Over een vaak gemaakte fout, die blijkbaar bij veel lezers ergernis oproept, want Mallander en Meijer zijn niet de enigen die recentelijk hun beklag erover deden. Om een indruk te krijgen van de mate van hun irritatie de eerste zin uit Meijers brief aan onze Ombudsvrouw: ‘In de Volkskrant van dinsdag 25 september 2012 staat op pagina 3 in de derde kolom in de derde alinea een enorme fout.’ En Mallander begint zijn schrijven ook al omineus: ‘Op 25 september was het weer zover.’

Laat maar zien. Uit de krant van dinsdag 25 september, pagina 3:

 

Vergelijkbaar met (uit de krant van 5 april, pagina 25):

O, die. Inderdaad, al bijna een klassieker: het wederkerend maken van een niet-wederkerend werkwoord. Wederkerende (of reflexieve) werkwoorden zijn werkwoorden die een wederkerend voornaamwoord nodig hebben: zich herinneren, zich realiseren, zich bemoeien. In bovenstaande voorbeelden is het toevoegen van ‘zich’ fout.

Waarom doen mensen dat? Vermoedelijk omdat synoniemen van die woorden wél met ‘zich’ voorkomen: beseffen – zich realiseren; irriteren – zich ergeren. Een soortgelijke misser stond vorige week in de krant (18 september, pagina 32):

‘Zich bedenken’ bestaat wel, maar dan betekent het ‘van gedachte veranderen, van zijn mening terugkeren’ of ‘nog eens goed overwegen’. In bovenstaand geval had ‘me’ er dus niet moeten staan.

Hoe te voorkomen? In hetgeval van ‘bedenken’: beseffen dat er een betekenisverschil is tussen bedenken en zich bedenken. En in die andere gevallen: goed in je kop stampen dat het ‘beseffen’ is en ‘zich realiseren’ en ‘irriteren’ en ‘zich ergeren’. Er zit weinig anders op. Alleen zo kunnen we meneer Mallander en mevrouw Meijer (‘De taalverloedering, nu ook al in kranten, is mij een doorn in het oog’) te vriend houden.

Advertisements