Redactieblog Volkskrant

Maand: november, 2012

Recordbereik voor Volkskrant.nl in oktober

laurens_klein4Er zijn van die maanden dat alle kritiek op de methodiek van STIR wat ons betreft onzin is. Oktober is zo’n maand.

Wat blijkt namelijk? In deze maand heeft Volkskrant.nl het hoogste bereik van dit jaar behaald: bijna 14% van alle Nederlanders bezocht onze prachtsite. Dit komt neer op bijna 1,9 miljoen unieke bezoekers.

Overigens zijn dat er volgens ons eigen meetsysteem veel meer, maar dat geldt voor de concurrentie ongetwijfeld ook. De stijging van maar liefst 23 procent is opmerkelijk, omdat de andere nieuwssite (op een lichte stijging van Parool.nl na) allemaal dalen in bereik.

Wat betreft Volkskrant.nl gingen de meest gelezen artikelen over Moszkowich, de kabinetsformatie en Lance Armstrong.

stirokt2012

Advertenties

Top10: Vaatstra en Jasper S.

De lijst van meestgelezen berichten van afgelopen week werd niet geheel verrassend gedomineerd door berichten over de moordzaak van Marianne Vaatstra en de verdachte Jasper S. Maar liefst zeven van de tien berichten zijn aan dit onderwerp gerelateerd, met als afgetekende nummer 1 het achtergrondartikel ‘De boer met het grote geheim’.

De hele lijst:

 

Laurens Verhagen- Hoofdredacteur Volkskrant.nl

Ombudsvrouw Volkskrant over privacy

Privacy is een dagelijks terugkerend thema in e-mails aan de Ombudsvrouw. Waarom moet een frauderende wetenschapper als Diederik Stapel met naam en foto in de krant? Hoe durft de krant te citeren uit privémails van het Kamerlid Mariko Peters? En waarom staat er een foto in de krant van de boerderij van Jasper S., de man die wordt verdacht van de moord op Marianne Vaatstra? ‘Een aanfluiting.’ ‘Ik dacht even dat De Telegraaf was bezorgd in plaats van de Volkskrant.’

Soms zijn de lezers wel een beetje preuts als het om privacy gaat. De boerderij van S. op de foto is nauwelijks groter dan een postzegel. Wie niet in Oudwoude woont, kan de plek op basis van dit plaatje onmogelijk traceren. En de achthonderd zielen die Oudwoude telt, weten hoe dan ook om welk huis het gaat. De vergelijking met De Telegraaf gaat mank. Daar werd niet alleen de boerderij levensgroot en herkenbaar afgebeeld, maar ook de verdachte zelf (met een flinterdun balkje voor de ogen).

Toch kan ik mij de verontrusting van lezers wel voorstellen, want de privacy van verdachten staat onder druk. Misdaadbestrijding gaat voor privacybescherming. De politie geeft regelmatig beelden vrij van verdachten voor publicatie. En internetsites als GeenStijl maken er een sport van de namen van verdachten zo snel mogelijk te achterhalen en te publiceren, inclusief foto’s en soms met huisadres (Sander V.). Dat past bij hun schandpaalmentaliteit.

De privacyregels van de Volkskrant zijn niet altijd even helder. In principe wordt een verdachte met zijn initialen aangeduid en niet herkenbaar in beeld gebracht. Publiekelijk aan de schandpaal genageld te worden, betekent voor de verdachte/dader extra straf. En dan zijn er nog familieleden die niet met de vinger nagewezen willen worden.

De uitzonderingen op de regel leiden soms tot verwarring. Een verdachte van wie de identiteit uit de context volstrekt duidelijk is (Geert W.) komt met zijn naam in de krant. Datzelfde geldt voor verdachten die de publiciteit zoeken, bijvoorbeeld via interviews (Marco Kroon). Gevoeliger ligt de uitzondering die de krant maakt voor verdachten die de schijnwerpers opzochten vóór ze in opspraak raakten, zoals Diederik Stapel en Don Poldermans. Met hen heeft de krant, onder het motto ‘hoge bomen vangen veel wind’, weinig clementie. Buitenlandse verdachten (Breivik, Dutroux) worden altijd bij naam genoemd, omdat andere landen verdachten bij naam noemen.

Deze ‘initialenregel’ is een richtlijn die de media zichzelf kort na de Tweede Wereldoorlog oplegden, onder druk van de politiek. De meeste media houden de richtlijn in ere, met dien verstande dat de voornaam wel vaak wordt prijsgegeven: Jasper S., Robert M. en Benno L.

De onderlinge afspraak ligt regelmatig onder vuur. Bij delicten die de natie schokten, zoals de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh, laaide de discussie op of deze verdachten wel bescherming verdienden. Het praktische nut van de richtlijn neemt af. In kleine gemeenschappen als Oudwoude werkt hij niet, zeker niet bij zo’n dramatische zaak als Vaatstra. Vooral het feit dat de achternamen van verdachten over internet zwerven, ondergraaft de initialenregel. Op de redactie hoor ik weleens geluiden dat de krant de laatste der Mohikanen is.

Dat klopt niet. Vergelijkbare media als NRC en Trouw hanteren dezelfde richtlijn. Evenals de NOS en de meeste regionale kranten. De Telegraaf en AD zijn wispelturiger. De moordenaar van Theo van Gogh heet in De Telegraaf 315 keer Mohammed B. en 26 keer staat zijn achternaam erbij. Sommige media noemen alleen de achternaam van verdachten die overleden zijn, zoals die van Tristan van der V.

Op internet circuleren de namen van álle verdachten, dat klopt. Maar dat betekent niet dat ze algemeen bekend zijn. Zelfs op de redactie van de Volkskrant weten veel journalisten niet hoe Benno L. voluit heet, of Robert M.

De initialenrichtlijn is een goede zaak. Als de richtlijn niet wordt nageleefd door sites als GeenStijl, betekent dat niet dat de Volkskrant dat voorbeeld moet volgen. Elk medium maakt zijn eigen afweging. De richtlijn heeft niet meer zoveel praktische betekenis als in de jaren vijftig, dat is waar. Maar hij past bij de signatuur van de Volkskrant. Dat is óók een reden om hem in ere te houden.

Margreet Vermeulen – Ombudsvrouw Volkskrant

Beter: chique museum is steeds veel beter dan mij

De lezers meldden zich niet deze week. Dat mogen we beschouwen als een compliment. Het biedt gelegenheid wat klein vuil op te ruimen, of liever: wat klassiekers aan te kaarten.

1 uit de krant van zaterdag 17 november, p36

Dat lijkt een moeilijk voorstelbare fout, maar in ongeredigeerde stukken kom je haar vaak tegen, en wel in uit het Engels vertaalde stukken. Bigger than me, inderdaad. Tijdens het uitwerken van een Engelse tekst verdwijnt de Nederlandse grammatica (‘groter dan ik’, omdat het de verkorte versie is van ‘groter dan ik ben’) blijkbaar ongemerkt naar de achtergrond. Daardoor zijn ook de ‘meest-plus-bijvoeglijk-naamwoord’-constructies in het Nederlands terechtgekomen : ‘meest erg’ in plaats van ‘ergst’.

2 uit de krant van dinsdag 20 november, pV14

Nog zo’n vaak gemaakte (in Beter 13 kwam-ie al eens aan bod). Stijlboek (lemma: chic, chiquer, chicst) en Witte Boekje zijn er duidelijk over, juist omdat het zo’n merkwaardig bijvoeglijk naamwoord is. Wellicht het makkelijkst te onthouden met een analogievoorbeeldje:

Mooi museum, chic museum.

Een mooi museum, een chic museum.

Het mooie museum, het chique museum.

De vergrotende trap is altijd chiquer(e) en de overtreffende trap altijd chicst(e).

En als het bijvoeglijk naamwoord als zelfstandig naamwoord gebruikt wordt, is het altijd ‘chic’: ‘de chic van Laren’.

3 uit de krant van vandaag, donderdag 22 november, p11

Het vermaledijde ‘steeds’. Iedereen bezondigt zich eraan, in de drang een rechtvaardiging te vinden voor wat volgt. Maar twee keer op één pagina, dat is te veel van het goede. En bovendien misschien wel overbodig. Het is een beetje vergelijkbaar met het ‘letterlijk’-geval van twee weken terug: je wilt iets versterken, maar het resultaat is averechts. De steeds-constructie is een cliché waarvan het effect is uitgewerkt. Beide bovenstaande zinnen doen het minstens zo goed zonder ‘steeds’.

Bart Koetsenruijter is redacteur V en Kunst van de Volkskrant

Transparantie

Interessant stuk afgelopen zaterdag in de Volkskrant van Ombudsvrouw Margreet Vermeulen. Zij reageert hier op klachten van lezers op het gegeven dat het bij velen niet bekend was dat columnist Peter Hilhorst lid van de PvdA is. Ook collega-columnist Max Pam deed hierover zijn beklag: “Ik dacht dat hij vrij en onverveerd zijn meningen gaf, maar ondertussen moet hij toch ook bij de PvdA gelobbyd hebben. Anders krijg je niet plotseling zo’n functie aangeboden…”

Hilhorst is sinds 1991 lid van de partij, maar dit was niet algemeen bekend. Net als Hilhorst zelf is de hoofdredacteur van de Volkskrant terughoudend met al te veel persoonlijke informatie over columnisten in de krant. Philippe Remarque vreest namelijk dat lezers de columns anders politiek gaan duiden.

De Ombudsvrouw maakt vervolgens onderscheid tussen papier en online. Op papier is transparantie blijkbaar niet nodig (“Nu hoeft natuurlijk niet onder elke column een cv van een auteur te staan…”), maar voor online zou een dergelijke service ‘op zijn minst aardig zijn’.

Ik zou verder willen gaan: een dergelijke transparantie op Volkskrant.nl is absoluut nodig. Momenteel zijn we druk bezig met een geheel nieuwe site. Onderdeel hiervan zal het aanbieden van persoonlijke pagina’s zijn van iedere auteur. Niet alleen bij columnisten overigens. Iedere lezer kan doorklikken op een naam en dan vervolgens alle artikelen zien van die auteur, maar ook een korte biografie en links naar zijn Twitter, Google+, Linkedin en Facebook-profielen.

Immers, zoals Vermeulen ook stelt: “De krant neemt regelmatig anderen de maat als het om transparantie gaat. Ik denk hierbij aan bijklussende rechters, medische missers en topsalarissen. Die transparantie pas de krant zelf ook.”

Wouter Bos corrigeert Volkskrant.nl

‘Is Bos het meest overschatte politieke wonderkind van de afgelopen tien jaar?’ Onder deze kop publiceerde historicus Dirk-Jan van Baar gisteren op Volkskrant.nl een opiniestuk. Mocht dit inderdaad waar zijn, dan heeft Bos wellicht zijn roeping als eindredacteur misgelopen. Hoe het ook zij, de wraak van Wouter Bos was zoet vandaag.

Fijntjes wees hij er in zijn column in de Volkskrant op dat we op de site een pijnlijke fout maakten in het artikel over de algemene beschouwingen. We repten daar van de drie peilers waar het beleid van kabinet op rust. En ja, dat was natuurlijk niet wat we wilden zeggen. Een paniekerige zoektocht op Google leerde overigens snel dat deze fout bij ons op de site niet uniek is. We danken Wouter Bos dus en beloven beterschap.

Beter: nieuws dat letterlijk als donderslag komt

De lezers struikelden afgelopen week in groten getale over een inkoppertje.

En dat was? 

Natuurlijk! Die kostwinnaar. Wat vinden lezers daar nu van? Dat varieert van een voorspelbaar ‘Foei!!!’ tot een compleet epistel, zoals R. van Woerkom uit Vogelenzang schreef. Volgens hem/haar past de hoofdkostwinnaar ‘in het rijtje van verbasteringen waarin ook het ‘zich beseffen’ schittert, dat het afgelopen jaar een stormachtige opmars maakte, van vroegtijdige schoolverlaterskringen naar het hoogopgeleide circuit. Dinsdag hoorde ik zelfs Diederik Samsom bij de presentatie van het nieuwe regeerakkoord de toehoorders mededelen dat hij ‘zich iets besefte’. HOOFDKOSTWINNAAR heeft nu al pagina 4 van de Volkskrant gehaald en ik voorzie dat het binnen afzienbare tijd de tafel van Pauw en Witteman zal bereiken. En wie er wat van zegt, zal wel weer nul op zijn orkest krijgen :-D.’

Is dat niet wat vergezocht? Dat zijn toch verschillende taalzaken? Zeker.Maar het laat wel goed zien dat ons taalgebruik door lezers nauwgezet gevolgd wordt. Goed om te beseffen wanneer je op het punt staat op ‘verzenden’ of ‘aanmelden’ te klikken. Misschien even koffie halen en daarna toch nog een keer je stuk doorlezen.

Dat was het verder, deze week? Bijna. Op de valreep viel Marcel Gerrits Jans uit Groningen nog iets op. Het gaat om deze passage, uit de krant van 6 november.

Gerrits Jans vraagt zich af: ‘Letterlijk? (…) Zat er in de donderslag die zich plotsklaps voordeed een dergelijke tekst verpakt?’

 

Haha, het is natuurlijk juist helemaal niet letterlijk. Nee, maar grappig genoeg zie je dat vaker, dat een spreekwoordelijke tekst voorzien wordt van ‘letterlijk’. Dat lijkt vreemd, maar het is begrijpelijk. Schrijvers – of het nu een brievenschrijver of een journalist is – hebben de neiging van alles en nog wat te versterken, vaak in hun drang te overtuigen. Dat gebeurt door het gebruik van bijwoorden die bijvoeglijke naamwoorden versterken (heel, zeer, erg) of door constructies als bovenstaande (‘letterlijk en figuurlijk op de kaart gezet’, ‘de definitieve doodsteek toegediend’). Weliswaar zijn die van verschillend karakter maar ze worden gebruikt met dezelfde intentie. Het effect is in beide gevallen het tegenovergestelde van wat bedoeld wordt. Je doet ermee eerder afbreuk aan het gezegde dan dat je het versterkt. Neem deze twee zinnen: ‘Ik ben echt heel erg ziek’ en ‘Ik ben ziek’. Welke overtuigt meer? Precies. Het zijn zaken die er bij het schrijven ongemerkt in glippen en pas bij herlezing opvallen. Dus… Inderdaad, het wordt eentonig, maar het is niet anders.

Bart Koetsenruijter is redacteur V en Kunst van de Volkskrant

 

Extragratis editie digitale Volkskrant

Dit is nou mooi voor de mensen: morgenochtend komt de Volkskrant met een aantal extra verse digitale edities van zijn krant. En ook nog eens helemaal gratis voor iedereen. Op deze manier kan de krant toch actueel zijn wat betreft de Amerikaanse verkiezingen. In België doet De Morgen hetzelfde. Bijna nog mooier: krant en online werken vanavond innig samen.

Volgens Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant, is de keus voor deze extra editie een logische. De ‘eruptie van vreugde’ die hij vier jaar gelden als correspondent beleefde, ging immers hand in hand met een grote frustratie. Want: “Het is het lot van de gedrukte krant: nog altijd een superieure leeservaring, maar soms verdomde traag.”

Wie niet van traag houdt, kan uiteraard ook op Volkskrant.nl terecht. Wij verslaan vannacht live vanuit de Melkweg in Amsterdam de Amerikaanse verkiezingen. U vindt hier liveblogs, analyses en de laatste uitslagen. Maar ook Google Hangouts met kenners. Krantenredacteuren, online redacteuren en correspondenten zullen vanuit alle tijdszones (Van New York en Los Angeles tot Nieuw Zeeland) bijdragen leveren aan onze verslaggeving.  

Hier zullen we onder meer een peiling houden onder alle in overvloed aanwezige Amerika-deskundigen. Ook hebben we tussen 21.15 tot 03.15 elk uur een zogenoemde hangout. Onder anderen Felix Rottenberg, Philippe Remarque, Volkskrant-columnisten Paul Brill en Sheila Sitalsing, Abdelkader Benali en Max Westerman zullen voor de camera verschijnen.

Direct na de uitslag kunt u de analyse van Amerika-correspondent Arie Elshout lezen. Dit gebeurt zowel op de site als op de gratis digitale editie van de krant. Dat laatste voor een subsuperieure leeservaring.

Laurens Verhagen – Hoofdredacteur Volkskrant.nl

 

Drukste week ooit

Niet alleen onze sympathieke collega’s van NRC hadden op de internets een recordweek, ook bij de Volkskrant.nl was het feest, alhoewel wij nog steeds wachten op taart. Dankzij Groot Richtinggevend Nieuws als het regeerakkoord, de zorgpremie en Bram Moszkowicz had Volkskrant.nl de meestbezochte week uit zijn geschiedenis. Eerdere pieken waren Friso (1.), de val van het kabinet (2.) en de verkiezingen (3.).

 

 

Laurens Verhagen – Hoofdredacteur Volkskrant.nl

 

 

Beter: Scheisse!

Scheisse!

Pardon? Is er iets? Jawohl. Post van de wakkere lezer Ad Beks uit Houten. Over de tv-recensie van 31 oktober. Daarin citeerde de bleekneuzerige betweter de onvolprezen topadvocaat Bram Moszkowicz:

Na, und? Had dus ‘Man lebt’ moeten zijn. Zoals lezer Beks schreef: ‘Het verschil is maar één n, maar het levert wel een rode streep op in een proefwerk.’

Ach so. Volgens mij gaat het wel vaker fout met buitenlandse termen en uitdrukkingen. Klopt. Neem deze, groot op de cover van de V van maandag 22 oktober:

Foute boel weer, zeker? Ja. ‘Deze kop gaat mij door merg en been’, schreef lezer Siard Dwarshuis. Niets tegen een Duitstalige kop op zijn tijd, maar dan moet ie wel echt Duits zijn. In dit geval had het ‘Pimp meinen Schlager’ moeten zijn. Zoals Dwarshuis vroeg: ‘Ooit van de accusativus oftewel de vierde naamval gehoord?’ Zeker, maar die kennis was dus even weggezakt.

Het was toch al een donkere dag voor Dwarshuis: ‘Even erg is het dat de Volkskrant de naam van de zangeres, Helene Fischer, niet eens foutloos kan spellen. Zij heet niet Hélène maar Helene, en dat wordt niet op de Franse manier uitgesproken die door de Volkskrant-spelling wordt gesuggereerd.’

Anders nog etwas? Ja, deze. Een nieuw dopinggevalletje dat lezer Frits Booy aansneed. Hij schreef: ‘Nu doping in de sport weer een hot item is, duikt overal het woord dopinggebruik op.’

Klopt, toch? Ja. Zoals ook hier (maar het is een willekeurig voorbeeld van afgelopen week, want we gebruiken het dagelijks):

Wat is daar mis mee? Booy: ‘Men blijkt het Engels niet te beheersen. Doping betekent het gebruik van dope (een sterk stimulerend middel). Dus is “dopinggebruik” een foutief woord zoals optelefoneren, voorbijpasseren en overnieuw. Deze fout wordt contaminatie genoemd.’

Nou ja, zeg. Heeft die Booy gelijk? Ja en nee. Volgens Van Dale is ‘doping’ een synoniem van ‘dope’, oftewel ‘stof die het prestatievermogen van mens of dier tijdelijk verhoogt…’ enz. Maar daarnaast betekent het inderdaad ook ‘het toedienen van stimulerende middelen’. Het woord ‘dopinggebruik’ staat grappig genoeg nog niet in het woordenboek. Kortom, de taal verandert in sneltreinvaart, maar het peloton van de woordenboeken kan het nauwelijks bijbenen en moet nog wennen aan ‘dopinggebruik’. Maar ‘dopegebruik’ is wel een oorspronkelijker term om te zeggen waarover het gaat.

Conclusie? Best moeilijk, dat Nederlands, maar het buitenlands valt ook nog niet mee. Daarom geldt voor dat laatste: niet eens alleen bij twijfel, maar gewoon altíjd opzoeken.

Jean-Pierre Geelen is beroepskijker van de Volkskrant.