Redactieblog Volkskrant

Maand: maart, 2013

Beter: de verassing van paus nog Tilburg University

geelen1Even onder professoren: een praatje op niveau. Komt allemaal door de chef van de economieredactie. Die was in een week tijd tweemaal hetzelfde tegengekomen in de krant. Dit, op 4 maart:

beter45_1 Twee dagen later was het weer raak, op de opiniepagina:

beter45_2

Dat ‘Tilburg University’ dus.

Yep. Megalomane ijdelheid in de wereld van de wetenschap. Bovendien onnodige verengelsing, waaraan veel lezers zich storen. ‘Het lijkt mij dat we niet mee moeten gaan in deze schrijfwijze’, mailde de chef Economie aan zijn redactie. En daar heeft hij gelijk in, zegt de chef Wetenschap. Die stelt:

“Het is Wageningen Universiteit, niet Wageningen University of Wageningen Research University. Het is TU Delft en niet Delft University of Technology. En Universiteit van Tilburg, niet Tilburg University. Zulke wereldaspiraties scheppen alleen maar verwarring. Een ‘associate professor’ noemen we trouwens ook nog steeds gewoon ‘universitair docent’.”

Helder…

Dat denk je maar. De kwestie is nog knap lastig, blijkt.

De afspraak op de eindredactie is dat we instanties noemen zoals ze zichzelf officieel noemen, ook als we het er niet mee eens zijn. Tata Steel noemen we ook niet Hoogovens en ook niet Tata Staal. Maar we hebben het weer wel over ‘masters’ en ‘bachelors’.

Universiteiten zijn een verhaal apart. Zo noemt het Universitair Medisch Centrum Maastricht zichzelf graag ‘Maastricht UMC+’. Zo smokkelen ze hun logo (kruisje, ziekenhuis) de tekst binnen. De chef Wetenschap hanteert ‘UMC Maastricht’.

In logotaal gaan wij niet mee. De eindredactie laat weten: ‘Net zoals we hebben afgesproken dat we Arena schrijven (in weerwil van het logo ArenA); net zoals we mede op gezag van de Taaladviesdienst blijven vasthouden aan “de NS”, hoewel het bedrijf graag flitsend zegt: “NS zet bussen in”;  zo moeten wij ervoor kiezen het normale taalgebruik te volgen bij namen van universiteiten. Dat die universiteiten hun telsystemen (hoe vaak worden we genoemd) graag simpel houden, hoeft voor ons geen reden te zijn dat normale taalgebruik los te laten.
Dan rest nog de vraag of we universiteitsnamen met hoofdletter schrijven of niet. Schrijven we ‘Technische Universiteit Delft’, of ‘technische universiteit Delft’? Het antwoord: ‘De variant “universiteit” met kleine u is alleen voor de universiteiten met een Engelse naam. Dus we blijven Technische Universiteit Delft etc. schrijven.’

Aha. Anders noch iets?

Ja, deze, een weinig wetenschappelijk experimentje in de krant van 5 maart:

beter45_3

Ai… Zeg dat. En zie dit hemelse bericht, uit de krant van 14 maart:

beter45_4

Nog maar net tot Paus benoemd, nu al verast. Stof zij gij… – het zullen onze katholieke wortels zijn. Maar de zonde is alvast opgebiecht. Bidden wij thans om vergeving.

Jean-Pierre Geelen is beroepskijker van de Volkskrant

Ombudsvrouw over de zaak-Perquin

margreetvermeulenSommige artikelen hebben al een hele geschiedenis voor ze in de krant komen. Over interviews waarin mensen zich niet herkennen, wordt vaak flink gesteggeld. Ze hebben het wel gezegd, maar niet zo bedoeld. Lastige materie. Ook bij het schrijven van verhalen die negatief zijn voor personen of instellingen, staan journalisten vaak onder grote druk om hun verhaal in te trekken of te wijzigen.

Het is soms een hele kunst om dan de rug recht te houden. Dreigende rechtszaken zijn geen pretje. Het is allemaal dagelijkse kost op een krant. Op de economieredactie is de druk het grootst. Het bedrijfsleven is relatief machtig en heeft doorgaans juristen in huis.

Er is één bedrijf waarvan de krant op voorhand weet dat het pakweg 60 duizend euro aan advocatenrekeningen gaat kosten om erover te schrijven. Ongeacht wat er in het stuk komt te staan. ‘Pure intimidatie’, zegt de hoofdredacteur.

Afgelopen zaterdag plaatste de krant een artikel met een wel heel roerige voorgeschiedenis. Daarin wordt de identiteit onthuld van Patricia Perquin, een ex-prostituee die succes heeft met boeken en columns over haar tijd als publieke vrouw op de Wallen. Ze adviseerde de gemeente Amsterdam over het prostitutiebeleid. Inmiddels is er een tv-serie over haar belevenissen in de maak.

In werkelijkheid heet ze Valerie Lempereur, een ex-journaliste en ex-uitgeefster met een verleden dat door schandalen is omgeven. Volgens het artikel kan Lempereur vrijwel onmogelijk vierenhalf jaar als prostituee gewerkt hebben omdat die jaren deels samenvielen met de periode waarin ze haar uitgeverij bestierde in Antwerpen. Bovendien kent niemand haar op de Wallen. ‘Haar columns en boeken zijn niet uit het leven gegrepen. Ze heeft nooit op de Wallen gewerkt’, aldus de verslaggeefsters.

Als de conceptversie van het artikel klaar is, willen de verslaggeefsters Lempereur vragen stellen. Maar die schakelt meteen een advocaat in die met een kort geding publicatie wil voorkomen. De veiligheid van Lempereur zou in gevaar komen als haar echte naam bekend wordt.

Uit het vonnis blijkt dat de rechter denkt dat die angst terecht kan zijn, tenminste als het echt haar ervaringen zijn die ze heeft opgeschreven. Dan kan haar bescherming zwaarder wegen dan de vrijheid van meningsuiting. Maar in het bestek van een kort geding kan de rechter niet bepalen of de columns en boeken van Lempereur authentiek zijn. Daarom gaat de rechter in op het voorstel van de krant om het verhaal uit te stellen en eventueel aanvullend onderzoek te doen. Het (nieuwe) stuk zal 48 uur voor publicatie worden voorgelegd aan Lempereur zodat die kan proberen het via een tweede kort geding uit de krant te houden.

In dat tweede kort geding kreeg de Volkskrant toestemming het artikel af te drukken. De argumentatie van de rechtbank weten we pas op 22 maart, als het vonnis wordt gepubliceerd.

Is de veiligheid van Lempereur niet iets waarvan de krant zich – ook zonder rechtszaken – rekenschap moet geven? ‘Natuurlijk’, zegt de hoofdredacteur. ‘We beschermen soms mensen door ze anoniem in de krant te zetten. Maar er is geen enkele aanwijzing dat Lempereur gevaar loopt. Er zijn andere ex-prostituees die onder hun echte naam dezelfde misstanden aan de kaak stellen. En Lempereur heeft in 2012 een radio-interview gegeven met haar eigen stem. Dat doe je niet als je echt bang bent.’

Is het sop de kool wel waard, vroegen andere media zich af. Wie is Valerie Lempereur nu helemaal? En zo belangrijk was haar rol als adviseur van de gemeente Amsterdam nu ook weer niet.

De kwestie valt niet in de categorie groot nieuws, erkent de hoofdredacteur. ‘Maar het is wel opmerkelijk dat je een omstreden verleden kunt uitwissen, een nieuwe identiteit aannemen en succesvol worden met half fictieve schrijfsels die je als het ware verhaal verkoopt, en dat de burgemeester van Amsterdam dan zegt dat ze precies weergeven wat er op de Wallen gebeurt.’

De kwestie-Perquin was geen halszaak. Maar dat is niet het punt. Zodra de krant een kwestie opmerkelijk of belangrijk genoeg vindt om die te publiceren, moet men daaraan vasthouden. Ongeacht hoeveel druk er ook op de redactie wordt uitgeoefend.

Margreet Vermeulen is Ombudsvrouw van de Volkskrant

Beter: ons geworstel met het Engels

Iets nieuws? Iets hardnekkigs: ons geworstel met het Engels.

Weer een anglicisme? Nee, een verkeerde vertaling. Lezer J. van Wijnen uit Delft wees ons erop. De fout dook recentelijk een paar keer op onze website op.

beter44_1

Dat moet om politieofficier gaan. Staat toevallig gewoon in Van Dale hoor. Klopt, maar dan betekent het ‘leidinggevende politiefunctionaris’. En hier wordt, met uitzondering misschien van het derde voorbeeld, duidelijk een ‘gewone’ politieagent bedoeld.

Oeps. Ja, komt door het Engelse ‘police officer’. Niet toevallig zijn het alle drie vertalingen van een internationaal persbureaubericht waarin sprake was van een ‘police officer’. De vertaling daarvan luidt: politie-agent.

Remedie? Ken uw instinkers. Dit is er een, zoals billion ook een klassieker is. Het Stijlboek heeft er een lemma aan gewijd, bij de V van ‘vertaalfouten’. Nuttig. Een paar minuten lezen behoedt je voor de ergste missers.

Nog meer Engels? Ja, we weten dat onze lezers zich er bovengemiddeld aan ergeren, dus waar je het kunt vermijden, vermijd het dan. Zoals in onderstaand voorbeeld, uit de V van woensdag 20 februari:

beter44_2

Spot on? Nee. Hoewel dat volgens het Engelse woordenboek geschreven wordt als ‘spot-on’ en ‘precies goed’ betekent, wat in combinatie met het erop volgende ‘over the top’ wel weer vreemd is. Maar het gaat me nu om dat ‘over the top’. De uitdrukking ‘over de top’ staat gewoon in Van Dale. Geen enkele reden om dat in het Engels te formuleren.

OK. Nee! Gewoon oké.

Bart Koetsenruijter – redactie V / kunst