Redactieblog Volkskrant

Maand: mei, 2013

Nieuwssites in april: NOS, AD, NRC en Volkskrant stijgen

laurens_klein4We waren het bijna alweer vergeten, maar april was de maand van het koningslied. Althans, voor de lezers van Volkskrant.nl. Maar liefst zes van de tien artikelen van de top10 gingen over het inmiddels beruchte lied. Daar sta je dan als nieuwssite.

Maar eerst de STIR. Volgens de laatste tellingen is NU.nl nog altijd de grootste, maar komt NOS dichterbij. NOS.nl groeide met 4 procent naar 4,3 miljoen unieke bezoekers. Andere stijgers in de top zijn AD.nl met 2 procent, Volkskrant.nl met 3 procent en NRC.nl met 7 procent. Behalve NU.nl bleef ook Telegraaf.nl constant.

En wat was dan de top10 op Volkskrant.nl in april? Dit:

1. Hoe het Koningslied in recordtijd werd ontmanteld
2. Beatrix: Bernhard pleegde hoogverraad 
3. ‘Taalterroristen lokten met hun laffe aanslag een ware klopjacht uit’
4. Wat gebeurde er gisteren bij de aanslag in Boston?
5. Koningslied verwondert ook over de grenzen
6. Storm van kritiek op Koningslied: ‘Dit is een ouderwetse draak. Vre-se-lijk’
7. John Ewbank trekt koningslied terug
8. Beluister en zing mee met het Koningslied – ‘De W van Willem!’
9. FBI en Witte Huis: ‘Aanslag in Boston was terreurdaad’
10. Jan Bennink: ‘Je zal maar Marokkaan zijn in Nederland’

Laurens Verhagen is hoofdredacteur van Volkskrant.nl

Beter: nadat

De lezer meldde zich met een klacht waaraan al eens eerder aandacht is besteed. Check het Stijlboek (p123). Een paar voorbeelden uit de kranten van afgelopen dagen.

beter48

Aha: nadat. Inderdaad. Stijlboek p123, lemma ‘nadat’: ‘Het voegwoord nadat krijgt altijd een voltooide tijd achter zich.’

Voltooide tijd? Ja, voltooid deelwoorden.

Voltooid deelwoorden? Ja, even opfrissen: lopen, liep, gelopen; rijden, reed, gereden; varen, voer, gevaren. Die laatste zijn telkens de voltooid deelwoorden. Ze duiken (bijna) altijd samen op met het hulpwerkwoord ‘hebben’ of ‘zijn’. In de eerste drie bovenstaande voorbeelden had dus moeten staan: ‘had gespeeld’ (in plaats van ‘speelde’), ‘was bezweken’ (ipv ‘bezweek’) en ‘had getoond’ (ipv ‘toonde’).

Dus het vierde voorbeeld is goed! Bijna. Er staat inderdaad een voltooid deelwoord achter ‘nadat’. Alleen had het in dit geval het hulpwerkwoord in de tegenwoordige tijd moeten zijn. Merkel spreekt iets uit nadat ze iets heeft gekregen, niet nadat ze iets had gekregen. Als ze iets had gekregen, sprak ze.

Best moeilijk. Valt mee. Je hebt (onvoltooid) tegenwoordige tijd, (onvoltooid) verleden tijd, voltooid tegenwoordige tijd en voltooid verleden tijd. Hou in principe verleden en tegenwoordige bij elkaar. Dus:

na verleden tijd + nadat volgt voltooid verleden tijd (ze zag, nadat ze had gekeken)

na tegenwoordige tijd + nadat volgt voltooid tegenwoordige tijd (ze ziet, nadat ze heeft gekeken).

Bart Koetsenruijter is redacteur V en Kunst van de Volkskrant

 

 

Volkskrant wint hackathon

laurens_klein4Thijs Balder en Sybren Kooistra (met identieke kapsels en outfit, maar geen familie van elkaar) van de Volkskrant hebben gisteren een app-wedstrijd gewonnen. Het idee? Twee dagen opgesloten zitten in een slecht geventileerde ruimte en dan met iets moois komen. Dat kwamen ze, volgens de jury.

Er waren teams van Omroep Brabant, RTV Noord, Follow The Money, NOS, De Telegraaf, The Post Online, de Volkskrant, VPRO, VRT Nieuws en VTM Nieuws. Ze waren te gast bij de NOS, dat – uit de eerste hand – uitgebreid bericht over de app-wedstrijd.

De Volkskrant kwam met een website voor kinderen van 7 tot 11 jaar, waarop ze korte nieuwsberichten kunnen lezen via een interactieve kaart. Voor Sybren en Thijs lonkt nu werelddominantie: ze mogen in juni meedoen aan de grote finale van het  GEN Editors’ Lab  in Parijs. Daar zijn ook teams uit onder meer Duitsland, India en de VS.

Maar eerst gaan Sybren en Thijs de app daadwerkelijk online brengen.

nieuwsje

Ombudsvrouw: waarom uw brief de krant niet haalt

margreetvermeulenSommige lezers verbazen zich erover dat ze ‘nooit’ de krant halen met hun ingezonden brieven. Sta ik soms op een zwarte lijst? Is het omdat ik vrouw ben? Kan de krant geen kritiek incasseren? En/of: deugt die brievenredacteur wel voor zijn vak?

Om inzicht te krijgen in het afwijzingsbeleid heb ik alle afgewezen en ingezonden mails gelezen van 6 tot en met 14 mei. Dat waren er samen ‘slechts’ 179, vanwege de meivakantie en Hemelvaart. Meestal zijn het drie tot vier keer zoveel. Jaarlijks gaat het naar schatting om zo’n 22 duizend mails en 500 (soms nog handgeschreven) brieven.

Zelfs in deze stille tijden wordt nog geen kwart van de brieven geplaatst. Van sommige brieven is het overduidelijk waarom ze over de rand vallen. Laat ik daarmee beginnen.

Nogal wat mails gaan niet over de krant en/of de actualiteit, maar over derden. Terecht drukt de krant geen mails af waarin Pauw en Witteman ‘vervelende kereltjes’ worden genoemd of waarin Mart Smeets wordt gefileerd. Sowieso maken brieven met een hoge zuurgraad weinig kans, en scheldbrieven geen enkele. Dat geldt ook voor pamflettistische brieven met veel hoofdletters en uitroeptekens, brieven met complottheorieën en brieven op rijm. Briefschrijvers die twee alinea’s nodig hebben om op gang te komen, hebben pech. En een interessante overdenking over de troonswisseling is te laat op 7 mei.

De brievenpagina wil een afspiegeling zijn van de brieven die binnenkomen. Dat is goed gelukt, in deze meiweek. Aan de pagina is prima af te lezen wat de (schrijvende) lezers in meerderheid bezighoudt. Ik denk aan de hervorming van de ouderenzorg, het plan om een ‘second opinion’ niet langer te vergoeden, de strafbaarstelling van de illegaliteit. Als de opvattingen in de lezersmails sterk uiteenlopen, is dat ook terug te zien op de brievenpagina.

De brievenredacteur probeert zware en lichte kost af te wisselen. Met als gevolg dat een doorwrocht epistel over de AWBZ het soms aflegt tegen een speels stukje over oldtimers. Dat is voor de getroffen auteur niet leuk, maar het komt de leesbaarheid van de pagina wel ten goede.

Dat de krant geen kritiek kan incasseren, gaat niet op voor de onderzochte week. Van de 43 brieven die werden geplaatst, waren er twaalf ronduit kritisch over de krant. Over slechte koppen die de lading niet dekken; rekenfouten; te veel Ajax in de krant; te veel Ferguson, te grote foto’s en ‘stupide’ opiniestukken. In de mailbox zaten 28 negatieve mails op een totaal van 179. Er werden dus relatief veel kritische mails geplaatst.

Lezers die de krant complimenteren, haalden minder vaak de krant. Van de acht complimentjes werden er twee geplaatst. Die waren vooral bestemd voor columnisten.

Maken vrouwen minder kans? Van de 43 geplaatste brieven waren er twaalf van vrouwen. De brievenredactie treft geen blaam, want er kwamen slechts 25 brieven van vrouwen binnen (op de 179). Dat er dan toch nog twaalf worden afgedrukt, betekent dat vrouwen aanzienlijk meer kans maken de krant te halen dan mannen. Niet omdat de brievenredactie positief discrimineert. Er wordt niet naar de sekse van de auteur gekeken. Hoewel, de brievenredacteur weet dat wat dat betreft op hem wordt gelet: over een pagina met alleen maar brieven van mannen krijgt hij klachten. Van zowel lezers als redactie.

En dan nu: de zwarte lijst. Die is er, natuurlijk. Elke organisatie kent haar vaste stalkers die vele tientallen mails per week versturen of dagelijks de boel bij elkaar schelden. Maar als u op die lijst staat, weet u dat – of kunt u dat weten. Dan heeft de brievenredactie u meermalen gevraagd niet te schelden of de redactie niet dagelijks meerdere malen te mailen. Als u niet aan dat verzoek voldoet, volgt plaatsing op de zwarte lijst.

Afgewezen worden is nooit leuk. Helemaal niet door een redactie die geen tijd heeft dat te beargumenteren. Vaak valt er trouwens niets uit te leggen, want veel afgewezen brieven voldoen aan de criteria maar halen vanwege ruimtegebrek niet de krant. Dat kan de brievenredacteur niet aan 22 duizend briefschrijvers persoonlijk uitleggen.

Nogal wat afgewezen auteurs dringen aan op uitbreiding van de brievenpagina’s. Daar ben ik niet voor. Er is genoeg ruimte om recht te doen aan de stem van de lezer. En daar gaat het om.

Margreet Vermeulen is Ombudsvrouw van de Volkskrant en behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina’s en over journalistieke aanpak.
ombudsvrouw@volkskrant.nl

Ombudsvrouw: krant moet zelf ook kritiek kunnen incasseren

margreetvermeulenDe wielerploeg Blanco heeft de Volkskrant in de ban gedaan. Niemand van het team mag nog met journalisten van de Volkskrant praten. Dat wil zeggen: geen interviews, geen toegang tot persconferenties en geen gesprekjes met de renners vlak voor de start van een wedstrijd. Een straffe maatregel. Aanleiding is een artikel in de Volkskrant (Spuit epo is snel gezet, als de NOS niet oplet, 10 april).

Volgens de algemeen directeur van Blanco is de krant met dat stuk ‘volledig over de grens’ gegaan. Hij eiste een rectificatie, maar kreeg die niet. Vervolgens stuurde hij een boze ingezonden brief die niet werd geplaatst.

Het gewraakte stuk is een kritische column over het nieuwtje dat de NOS tijdens de Tour de France drie weken lang ‘embedded’ meegaat met de wielerploeg. Het doel is een documentaire te maken die in het najaar uitgezonden wordt.

De columnist maakt gehakt van het plan. Hij ziet het toelaten van de NOS als een poging van Blanco om te laten zien dat het dopinggebruik tot het verleden behoort. Dat zal niet werken, voorspelt de columnist. Dat de NOS vrijwel alles in beeld mag brengen, biedt geen enkele garantie dat er niet buiten beeld doping wordt gebruikt. Want, zo schrijft de columnist: ‘Een spuitje epo is snel gezet. (..) Het is nooit uit te sluiten dat er een zak bloed is ingebracht.’

Hij verwijst naar Lance Armstrong, die in zijn hoogtijdagen een auteur toeliet tot zijn ploeg tijdens de Tour de France. De auteur merkte niets van dopingpraktijken. Terwijl die zich, zoals we nu weten, wel voordeden.

Dat Blanco met de documentaire wil laten zien dat het team schoon is, klopt volgens de directeur van Blanco niet. Iets dergelijks heeft ‘noch de NOS, noch Blanco ooit beweerd’, mailt de directeur van Blanco aan de hoofdredactie van de Volkskrant. Ik heb er het persbericht even bij gepakt dat de NOS destijds zelf heeft verspreid. Daarin schrijft de NOS dat dit project een geweldige kans is, ‘juist nu er van alles aan de hand is en de sport een probleem heeft met geloofwaardigheid’. Me dunkt dat dit een verwijzing is naar de dopingonthullingen. Los daarvan staat het de pers vrij de bedoeling van het project te duiden, zeker als dat goed beargumenteerd gebeurt. Volgens Blanco heeft de Volkskrant in het slot van de column gesuggereerd dat hun renners doping gebruiken. Voor deze ‘onjuiste suggestie’ eiste Blanco een rectificatie en excuses.

Wat staat er in het slot van de column? Daar concludeert de auteur dat als de camera’s van de NOS geen doping signaleren dat niet wil zeggen dat er geen doping is gebruikt. Bovendien is het volgens de column ‘uiterst onwaarschijnlijk’ dat de NOS aan de vooravond van een beslissende Touretappe permanent in de buurt van Robert Gesink kan verblijven. Er staat dus niet – en er wordt ook niet gesuggereerd – dat Gesink (of wie dan ook) doping gebruikt. En dus kon de hoofdredactie niet anders dan een verzoek tot rectificatie en excuses op dit punt afwijzen.

Volgens de wielerploeg is het gewraakte artikel niet gepresenteerd als column maar als een feitelijk bericht, vooral op de iPad. Het wordt eentonig, maar daar ben ik het ook al niet mee eens. De titel van de column ‘Dwars’, stond erboven. De tekst stond afgedrukt op een gekleurde achtergrond. De lezer verlaat hier duidelijk het pure nieuws. Ten slotte maakt de rijmende, speelse kop (Spuit epo is snel gezet, als de NOS niet oplet) duidelijk dat dit geen doorsnee nieuwsberichtje is. De iPad heeft dezelfde vormgeving.

Het besluit van de hoofdredactie om een boze, ingezonden brief van Blanco (aanvankelijk) niet af te drukken, vind ik moeilijker te verdedigen. De krant neemt anderen de maat en moet zelf ook kritiek kunnen incasseren. De hoofdredactie benadrukt dat de krant wel een kritische brief van Blanco wilde afdrukken, mits daar geen feitelijke onjuistheden in stonden. Waarop Blanco venijnig concludeerde: ‘Ingezonden brieven zijn welkom mits ze voldoen aan uw inhoudelijke eisen.’ Een rake opmerking. Toen de hoofdredactie aanbood de brief alsnog te plaatsen, met een naschrift, was het te laat.

Het gebeurt niet vaak dat conflicten zo hoog oplopen dat de deur voor de Volkskrant op slot gaat. Maar de hoofdredacteur is terecht niet bezweken onder de grote druk van Blanco. Er viel niets te rectificeren. En er was niets om excuses voor te maken.

Margreet Vermeulen is ombudsvrouw van de Volkskrant

 

Beter 47: het geïsoleerde leven dat we lijden, ondermeer

geelen1Wat zie je bleekjes. Is er iets?

Ach, ja: het geïsoleerde leven. Hebben meer gebleekte mensen last van. Geert Wilders bijvoorbeeld. Lees maar, uit de krant van 22 april jl.:

beter47_1

Ai. Heb ik vaker gezien, geloof ik.

Kan goed. We schreven er al eens over, in Beter 29. De fout leidt steevast tot reacties van lezers. Zoals ook over deze, van 26 april:

beter47_2

Sommige lezers zijn bereid daar dichterlijke vrijheid in te zien. Zoals lezer Jef Costenoble uit Oisterwijk schreef: ‘De verschrijving illustreert de vrees. Fout, maar toch mooi.’

Zijn er ook strengere lezers?

Zeker. Rien Wisse bijvoorbeeld, die zich afvraagt of er nog correctoren werken bij de Volkskrant. En wel hierom, uit de brief aan Amalia, afgelopen zaterdag in Vonk:

beter47_3

Wat te doen?

Het Stijlboek er nog eens op naslaan. Pagina 58 vermeldt een mooi rijtje ‘probleemgevallen’ met ei/ij. Waaronder het beruchte leiden en  lijden: ‘Een leven leiden. Pijn lijden, verlies lijden. Dat lijdt geen twijfel.’
We citeren nog een paar klassiekers. Ze klinken logisch, maar toch gaat het vaak fout in de krant.

Allerijl, allerlei: de omgeving werd in allerijl afgezet. Het is: allerlei.
Beits 
Bereiden, berijden
: een maaltijd bereiden. Een paard berijden.
 Breien, brij: een trui breien. Een brij van woorden.
 Eiken, ijken: een eiken kloostertafel. Het ijken van gewichten.
 Geijkt: een geijkt patroon.
 Gevlij, vleien: in het gevlij komen. Iemand vleien.
Inwijden, uitweiden, uitwijden: iemand inwijden in een geheim; een gebouw inwijden; iemand kan flink uitweiden (breedsprakig zijn) over een gebeurtenis.

 Peil, pijl: er valt geen peil op te trekken. Spelen met pijl en boog.
peiler, pijler: een peiler van illegale zenders. Een pijler van een brug.

Reizen, rijzen: naar het buitenland reizen. De pan uit rijzen.

Steiger, steigeren, afstijgen, stijgen, stijger: gebouwen staan in de steigers. Paarden steigeren. Ruiters stijgen af. Omzetten stijgen. De grootste stijger op de beurs.
Twijfelen, weifelen: hij twijfelde aan het nut van de aankoop. Hij weifelde dan ook even voor hij de winkel binnenging.
Uitweiden, uitwijden, inwijden: iemand kan flink uitweiden (breedsprakig zijn) over een gebeurtenis. Een trui kan door onhandig gebruik uitwijden. Iemand inwijden in een geheim; een gebouw inwijden.
Vleien, vlijen: een hooggeplaatste vleien (naar de mond praten). Zich naast een geliefde vlijen (gaan liggen). Maar het is: in het gevlij komen (in de gunst komen).
Weids, wijd: een weids uitzicht, een weids gebaar. Een jas met een wijde mouw.

Fijn. Hadden de lezers anders nog iets?

Ja, dit:

beter47_4

En dit, uit een repo over een inval in een kunsthandel in New York, 18 april:

beter47_5

En hierrr, uit een profieltje van Winston Gerschtanowitz:

beter47_6

Om met lezer Jos Cramer te spreken, die een van de daders kapittelde: ‘Waar ligt toch dat meer?’ Gaan we opzoeken. Dan zien we onder meer dat je dat los schrijft.

Jean-Pierre Geelen is beroepskijker van de Volkskrant

Ombudsvrouw over Twitter

Met een week vertraging in verband met een korte vakantie bij dezen alsnog de bijzonder lezenswaardige column van de ombudsvrouw van de Volkskrant:

margreetvermeulenAfgelopen week zijn journalisten wereldwijd weer in de val getrapt die Twitter heet. Het Koningslied, om even dicht bij huis te beginnen, kwam in de traditionele media onder vuur te liggen nadat het op Twitter was neergesabeld. Tenminste, dat lazen we (onder meer) in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. Maar was dat wel zo?

Uit onderzoek van OBI4wan, een leverancier voor sociale media monitoringoplossingen, blijkt dat er daags voor de berichtgeving ruim 73 duizend keer was getwitterd over het Koningslied. Het merendeel van de tweets (88 procent) was volgens het bedrijf neutraal geformuleerd. 5 procent was positief getint en 7 procent was negatief. De conclusie dat het Koningslied was neergesabeld op Twitter, klopt dus niet.

En zelfs al zou het Koningslied zijn afgekraakt op Twitter, wat zegt dat dan, bijvoorbeeld over het sentiment onder de bevolking?, vroeg een kritische lezer. Weinig. Volgens directeur Alex Slatman van OBI4wan is altijd nader onderzoek nodig naar de inhoud van de tweets en de representativiteit van de twitteraars. Want vaak domineert een klein groepje het debat op internet. In dit geval zijn 2.000 twitteraars verantwoordelijk voor bijna een kwart van de tweets over het Koningslied.

Volgens de hoofdredactie zeggen deze onderzoekscijfers niet zoveel, omdat invloedrijke twitteraars als Nico Dijkshoorn met 300 duizend followers er even zwaar in tellen als een onbekende twitteraar.

Nederland telt 1,7 miljoen twitteraars op 16,5 miljoen mensen. Van die 1,7 miljoen is een klein groepje hyperactief met soms wel 1.000 tweets per week. Toch laten traditionele media zich – deels willens en wetens – meeslepen door de nieuwe media. Een ‘paniekgolf op Twitter’ – over de storing bij ING – haalde de voorpagina van de Volkskrant (4 april). Er werden geen aantallen genoemd om de term ‘paniek’ te duiden. Andere media hadden het over ‘veel’ of ‘honderden tweets’. Als je dat laat bezinken, moet je misschien wel concluderen dat de storing bij ING met 8,2 (!) miljoen rekeninghouders juist heel weinig overlast heeft veroorzaakt.

Twitter is ook notoir onbetrouwbaar. Justin Bieber heeft 235 accounts, waarvan er dus 234 vals moeten zijn. De tweede verdachte van de aanslagen in Boston, Dzjochar Tsarnajev, heeft ten minste drie accounts, schrijft het onlinetijdschrift Slate. Toch publiceerde de Volkskrant afgelopen zaterdag een dreigtweet van Dzjochar die moeilijk van zijn hand kon zijn.

‘Ik zal jullie allemaal doden, zoals jullie mijn broer Tamerlan Tsarnajev hebben gedood’, luid-de de tweet die tegen de politie van Boston was gericht. Zaterdag drukte de Volkskrant deze tekst af als kop boven een artikel over de achtergronden van de vermoedelijke daders. De auteur van het stuk wist niets van mogelijk valse accounts op naam van de verdachte. Hij nam de tweet serieus omdat hij zowel in het Engels als het Russisch was opgesteld. Bovendien stond in zijn profiel dat hij HохчийNoxçiy oftewel Tsjetsjeens was, een woord dat slechts weinigen kennen.

De internetredactie nam de tweet welbewust niet over. ‘De verdachte verkeerde onder hoogspanning. De FBI zat achter hem aan en hij was gewond. Geen moment dus om even te gaan twitteren. Bovendien verraad je door te gaan twitteren de plek waar je je schuilhoudt. Ik vond het onlogisch’, aldus de internetredacteur die dienst had toen Dzjochar werd gearresteerd. ‘Overigens werd de tweet al snel op verschillende sites als ‘neptweet’ aangeduid, onder meer omdat het account zeer recent was aangemaakt.’

De pijnlijkste fout in de Bostonaanslagen werd gemaakt door de New York Post. Deze krant gebruikte een foto van de sociale mediasite Reddit en zette daarmee twee onschuldige toeschouwers van de marathon in Boston op de voorpagina te kijk als verdachten van de aanslagen. Een van die twee nepverdachten organiseerde een paniekerige persconferentie om zijn onschuld uit te roepen.

De sociale media-site Reddit heeft inmiddels excuses gemaakt voor de digitale klopjacht op onschuldige mensen. Dat is mooi. Maar de traditionele media staan nu voor de vraag hoe te voorkomen dat ze zich op sleeptouw laten nemen door valse tweets en opgewonden, maar nietszeggende debatjes op Twitter.

Margreet Vermeulen is ombudsvrouw van de Volkskrant