Ombudsvrouw over Twitter

door vkredactieblog

Met een week vertraging in verband met een korte vakantie bij dezen alsnog de bijzonder lezenswaardige column van de ombudsvrouw van de Volkskrant:

margreetvermeulenAfgelopen week zijn journalisten wereldwijd weer in de val getrapt die Twitter heet. Het Koningslied, om even dicht bij huis te beginnen, kwam in de traditionele media onder vuur te liggen nadat het op Twitter was neergesabeld. Tenminste, dat lazen we (onder meer) in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. Maar was dat wel zo?

Uit onderzoek van OBI4wan, een leverancier voor sociale media monitoringoplossingen, blijkt dat er daags voor de berichtgeving ruim 73 duizend keer was getwitterd over het Koningslied. Het merendeel van de tweets (88 procent) was volgens het bedrijf neutraal geformuleerd. 5 procent was positief getint en 7 procent was negatief. De conclusie dat het Koningslied was neergesabeld op Twitter, klopt dus niet.

En zelfs al zou het Koningslied zijn afgekraakt op Twitter, wat zegt dat dan, bijvoorbeeld over het sentiment onder de bevolking?, vroeg een kritische lezer. Weinig. Volgens directeur Alex Slatman van OBI4wan is altijd nader onderzoek nodig naar de inhoud van de tweets en de representativiteit van de twitteraars. Want vaak domineert een klein groepje het debat op internet. In dit geval zijn 2.000 twitteraars verantwoordelijk voor bijna een kwart van de tweets over het Koningslied.

Volgens de hoofdredactie zeggen deze onderzoekscijfers niet zoveel, omdat invloedrijke twitteraars als Nico Dijkshoorn met 300 duizend followers er even zwaar in tellen als een onbekende twitteraar.

Nederland telt 1,7 miljoen twitteraars op 16,5 miljoen mensen. Van die 1,7 miljoen is een klein groepje hyperactief met soms wel 1.000 tweets per week. Toch laten traditionele media zich – deels willens en wetens – meeslepen door de nieuwe media. Een ‘paniekgolf op Twitter’ – over de storing bij ING – haalde de voorpagina van de Volkskrant (4 april). Er werden geen aantallen genoemd om de term ‘paniek’ te duiden. Andere media hadden het over ‘veel’ of ‘honderden tweets’. Als je dat laat bezinken, moet je misschien wel concluderen dat de storing bij ING met 8,2 (!) miljoen rekeninghouders juist heel weinig overlast heeft veroorzaakt.

Twitter is ook notoir onbetrouwbaar. Justin Bieber heeft 235 accounts, waarvan er dus 234 vals moeten zijn. De tweede verdachte van de aanslagen in Boston, Dzjochar Tsarnajev, heeft ten minste drie accounts, schrijft het onlinetijdschrift Slate. Toch publiceerde de Volkskrant afgelopen zaterdag een dreigtweet van Dzjochar die moeilijk van zijn hand kon zijn.

‘Ik zal jullie allemaal doden, zoals jullie mijn broer Tamerlan Tsarnajev hebben gedood’, luid-de de tweet die tegen de politie van Boston was gericht. Zaterdag drukte de Volkskrant deze tekst af als kop boven een artikel over de achtergronden van de vermoedelijke daders. De auteur van het stuk wist niets van mogelijk valse accounts op naam van de verdachte. Hij nam de tweet serieus omdat hij zowel in het Engels als het Russisch was opgesteld. Bovendien stond in zijn profiel dat hij HохчийNoxçiy oftewel Tsjetsjeens was, een woord dat slechts weinigen kennen.

De internetredactie nam de tweet welbewust niet over. ‘De verdachte verkeerde onder hoogspanning. De FBI zat achter hem aan en hij was gewond. Geen moment dus om even te gaan twitteren. Bovendien verraad je door te gaan twitteren de plek waar je je schuilhoudt. Ik vond het onlogisch’, aldus de internetredacteur die dienst had toen Dzjochar werd gearresteerd. ‘Overigens werd de tweet al snel op verschillende sites als ‘neptweet’ aangeduid, onder meer omdat het account zeer recent was aangemaakt.’

De pijnlijkste fout in de Bostonaanslagen werd gemaakt door de New York Post. Deze krant gebruikte een foto van de sociale mediasite Reddit en zette daarmee twee onschuldige toeschouwers van de marathon in Boston op de voorpagina te kijk als verdachten van de aanslagen. Een van die twee nepverdachten organiseerde een paniekerige persconferentie om zijn onschuld uit te roepen.

De sociale media-site Reddit heeft inmiddels excuses gemaakt voor de digitale klopjacht op onschuldige mensen. Dat is mooi. Maar de traditionele media staan nu voor de vraag hoe te voorkomen dat ze zich op sleeptouw laten nemen door valse tweets en opgewonden, maar nietszeggende debatjes op Twitter.

Margreet Vermeulen is ombudsvrouw van de Volkskrant

Advertenties