Ombudsvrouw: Primeur Schultz ging als een nachtkaars uit

door vkredactieblog

margreetvermeulenJournalisten die een primeur hebben, zien natuurlijk graag dat andere media het bericht overnemen. Het gebeurde afgelopen week volop met het grote zaterdagverhaal over minister Melanie Schultz van Infrastructuur. Daar stond in dat de bewindsvrouw voor haar aantreden niet aan formateur Rutte vertelde dat haar echtgenoot aandelen had in een bedrijf dat nauwe banden onderhoudt met het departement waarvan zij de baas zou worden.

Afgelopen dinsdag bleek dat de Tweede Kamer geen enkele twijfel heeft over de integriteit van Melanie Schultz. Alle partijen vonden dat ze bij haar benoeming in 2010 volgens de regels heeft gehandeld. De zaak ging als een nachtkaars uit. ‘Er was dus eigenlijk niets aan de hand’, concludeerde een lezer die aandrong op een rectificatie. ‘Rellerige journalistiek’, oordeelde een andere abonnee.

Als een verhaal geen consequenties heeft, wekt dat de indruk dat de krant fout zat. Was dat hier het geval?

In het nieuwsbericht van zaterdag stond dat Melanie Schultz ‘gevoelige informatie’ over haar man Haro niet aan premier Rutte heeft gemeld. Mijnheer Schultz van Haegen had destijds een indirect financieel belang in Kiwa, een bedrijf dat in opdracht van het ministerie vergunningen verzorgt in de vervoersbranche. De minister stelt de tarieven vast die Kiwa in rekening mag brengen.

De term ‘gevoelige informatie’ klopt. Want bij beslissingen betreffende Kiwa zou mevrouw Schultz in de verleiding hebben kunnen komen rekening te houden met de portemonnee van haar man.

Maar was Melanie Schultz verplicht dit aan premier Rutte te melden – en heeft ze dus ten onrechte informatie achtergehouden? Nee. Het Handboek voor aantredende bewindslieden (pagina 64) hanteert het uitgangspunt dat financiële en zakelijke belangen van een partner in de regel niet relevant worden geacht. Het Handboek legt de grens bij financiële en zakelijke belangen waarover de kandidaat-bewindspersoon (mede)zeggenschap heeft. Die moeten tijdens de formatie ter sprake komen. Omdat de bewindsvrouw op huwelijkse voorwaarden is getrouwd, heeft ze geen (mede)zeggenschap over de financiën van haar man en dus geen meldplicht.

Valt daarmee de bodem uit het gewraakte artikel weg? Volgens mij niet. Het is hoe dan ook interessant, relevant en nieuwswaardig dat de echtgenoot van een minister financiële belangen had – en ook mocht hebben – in een bedrijf dat nauw gelieerd is aan het departement van zijn vrouw. Een belang dat inmiddels is verkocht en de man van de minister 3 miljoen euro opleverde.

Ook al heeft de bewindsvrouw het spel helemaal volgens de regels gespeeld, het staat de krant vrij deze kwestie aan de orde te stellen. In de ons omringende landen gelden veel strengere regels om belangenverstrengeling te voorkomen. En in de vervoerssector was rumoer over de zaak ontstaan.

Het artikel laat bovendien zien dat het Handboek voor aantredende bewindspersonen nogal tegenstrijdige eisen formuleert. Aan de ene kant stelt het Handboek dat ‘iedere schijn vermeden dient te worden dat er geen sprake zou zijn van objectieve besluitvorming’. Aan de andere kant doen belangen van partners er niet toe, zolang men op huwelijkse voorwaarden is getrouwd. Maar stel nou dat een minister besluiten moet nemen die zijn of haar partner raken? Dat mag volgens het Handboek alleen als dat niet in strijd is met een goede ambtsuitoefening.

Met zulke regels kun je misschien niet alle, maar wel veel kanten op. Ook dat blijkt uit het artikel. Melanie Schultz meldde niet dat haar man financiele belangen had bij Kiwa. Maar ze meldde wel dat hij daar adviseur was. Sterker nog, het echtpaar besloot op eigen initiatief dat mijnheer Schultz terug moest treden als adviseur zodra zijn vrouw minister werd.

D66 en GroenLinks grepen het debat aan om het Handboek ter discussie te stellen. Premier Rutte piekert er niet over. Dat maakt de berichtgeving met terugwerkende kracht niet rellerig. Behalve de kop op de voorpagina: ‘De verzwegen miljoenen van mijnheer Schultz van Haegen’. Daar staat in feite dat het echtpaar informatie achterhield die formeel wel gemeld had moeten worden. Dat klopt niet – en die beschuldiging wordt in de artikelen zelf niet gedaan.

Margreet Vermeulen (ombudsvrouw@volkskrant.n) behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina’s en over journalistieke aanpak.

 

 

 

Advertenties