Ombudsvrouw over ‘frivool nieuws’

door vkredactieblog

margreetvermeulenDe Volkskrant en smeuïg nieuws. Het is en blijft een ongemakkelijke combinatie. Zie het bericht: ‘Diederik Samsom gaat scheiden, het sprookje van de gezinsman is uit’, van afgelopen dinsdag. Niet de scheiding van Samsom stond centraal in dit bericht op pagina 7, maar de vraag of serieuze media dit wel of niet moeten melden – en het debat daarover op de sociale media.

Daarmee had de Volkskrant de scheiding van Samsom dus ook in de kolommen gemeld. Via een omweg. ‘Een beetje hypocriet’, vonden sommige lezers.

Het is waar dat de Volkskrant vaak een omweg gebruikt om frivool nieuws te melden. De scheiding van Rafael en Sylvie van der Vaart werd op dezelfde manier verpakt. Niet de scheiding zelf, maar de gretigheid waarmee Duitse media zich op de Promi Trennung stortten, was het nieuws in de Volkskrant. Iets dergelijks speelde bij het bericht ‘Jan Kees de Jager aan de man’ in mei 2011. Nadat De Jager, destijds minister van Financiën, in een interview met De Telegraaf ‘uit de kast’ was gekomen, wilde de Volkskrant niet achterblijven en meldde ook deze krant dat de bewindsman een vriend had – en dus homo was.

De politieke redactie bestrijdt dat zij de scheiding van Samsom via een ‘omweg’ de krant in heeft gefietst. ‘Het nieuws van de scheiding lag al sinds maandagmiddag op straat. Daags erna probeer je als Volkskrant iets nieuws aan de berichtgeving toe te voegen. Logisch’, aldus de chef parlement.

Dat is wel logisch, maar in dit geval heel lastig. Want meer nieuws over (achtergronden en oorzaken van) de scheiding is pas echt privé en past echt niet in de kolommen van een serieuze krant. Wat wel in het bericht kwam, was een soort verklaring van de krant om uit te leggen waarom de scheiding van Samsom de krant had gehaald.

Volgens het bericht vervaagt de grens tussen politiek en privé. Sommige politici doen er zelf hard aan mee door hun privéleven politiek in te zetten. Samsom bijvoorbeeld heeft zich in 2012 in een campagnefilmpje aan de kiezers gepresenteerd als de gezinsman. Daarmee wordt het automatisch nieuws als ‘het sprookje van de gezinsman’ uit is, vindt de chef van de Haagse redactie.

Volgens mij presenteerde Samsom zich in dat filmpje vooral als vader. ‘De volgende generatie zijn voor mij twee hele concrete gezichtjes’, zei hij. Zijn kinderen zijn ‘zijn inspiratie’ en hij blijft ook na de scheiding voor ze zorgen. Zijn vrouw kwam nauwelijks in beeld en op geen enkel moment ter sprake.

Maar los daarvan, met deze uitgebreide verklaring in het bericht wekt de krant de indruk zich te verontschuldigen voor de berichtgeving over de scheiding. En zo intiem is een wijziging van de burgerlijke staat van een politicus nu ook weer niet.

Zolang er maar niet wordt geschreven of gespeculeerd over de oorzaken van de scheiding. Daar heeft de lezer echt niets mee te maken.

Recent onderzoek laat trouwens zien dat het met die personalisering van politiek nieuws wel meevalt. Volgens het omvangrijke onderzoeksproject Omstreden Democratie van de NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) is de politieke journalistiek de afgelopen vijftien jaar professioneler geworden. De aandacht is in die periode juist inhoudelijker geworden en minder gericht op politici als persoon.

Ook de Nederlandse Nieuwsmonitor zette onlangs kanttekeningen bij de vrees dat de ‘poppetjes’ de aandacht afleiden van de inhoud. Uit hun onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van het gepersonaliseerde nieuws in campagnetijd wel degelijk ook inhoudelijk van aard is.

En de kiezers? Terwijl in moderne campagnes alle aandacht is gericht op de lijsttrekkers, stemt de kiezer steeds vaker op een poppetje dat veel minder zichtbaar is in verkiezingstijd. Een of de vijf kiezers passeert immers de lijsttrekker via het uitbrengen van een voorkeursstem.

Soms kan de krant niet om het privéleven van politici heen. Als Mark Rutte gaat trouwen, zal deze krant dat opschrijven. Want de partner van de premier krijgt automatisch een publieke rol als ‘first lady’, zelfs al probeert ze zich net zo onzichtbaar te maken als Bianca Balkenende en Rita Kok. De scheiding van Samsom mag ook best gemeld. Maar liever zonder omweg.

De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina’s en over journalistieke aanpak.
ombudsvrouw@volkskrant.nl.

 

Advertisements